Tłoczenie i grawerowanie – poznaj różnice i porównaj efekty

Wielu klientów pyta mnie, jaka jest różnica między grawerowaniem, a tłoczeniem. Mylenie tych dwóch technik personalizacji jest dość częste. W związku z tym postanowiłem poświęcić przynajmniej jeden wpis na ten wątek. Dla fachowca różnica między hot-stampingiem i grawerowaniem jest oczywista. Ale jednocześnie należy zrozumieć klienta, który nie ma i nie musi mieć takiej wiedzy. W takim wypadku konieczne jest wyjaśnienie, by klient dokładnie wiedział jak ostatecznie będzie wyglądał produkt, który zamawia.

W tym wpisie chciałbym zwrócić uwagę na to jak wygląda proces nanoszenia tekstu/motywu obiema technikami i jakich efektów należy się spodziewać, które materiały nadają się pod obie techniki, i czemu personalizacja za ich pomocą jest inaczej wyceniana. Mimo, że w tym temacie występuje wiele elementów technicznych, postaram się nakreślić temat najbardziej przystępnym językiem. Mam nadzieję, że ten wpis rozwieje niejedną wątpliwość.

Czym jest tłoczenie

Tłoczenie jest procesem, podczas którego tworzy się na materiale trójwymiarowy wzór. Zamiennie tłoczenie określa się mianem termodruku, czy hot-stampingu (stemplowania na gorąco), bo dosłownie używa się tu podgrzanych do odpowiedniej temperatury, wypukłych stempli (matryc).

Matryca z napisem/wzorem w odbiciu lustrzanym, przyciskana jest do podłoża, którym najczęściej jest papier, tworzywa skóropodobne i skóra. Stemple mocuje się w prasach hydraulicznych lub pneumatycznych, których siła docisku wynosi od kilkuset kilogramów. W przypadku dużych powierzchni docisk ustawiany jest nawet do 20 ton. W wyniku tłoczenia uzyskujemy wklęsły wzór. Zazwyczaj stemple podgrzewane są do temperatury 140-160 stopni Celsjusza. Do skór używa się wyższych temperatur niż przy materiałach skóropodobnych. O końcowym efekcie: odkształceniu i jakości odbarwienia wybranego napisu/logotypu/elementu zdobniczego, decyduje siła docisku, temperatura oraz czas trzymania stempla na materiale.

Matryce i folia hot-stampingowa

W termodruku używa się również folii do hot-stampingu, które składają się z kilka warstw:

  • rozdzielającej (silikonowa, z termotopliwego wosku, dzięki której warstwa odrywa się od pozostałych)

  • lakieru (chroni termonadruk przed ścieraniem, a także nadaje połysk)

  • napylonego próżniowo aluminium (nadaje charakterystyczny metaliczny połysk)

  • klejowej

Po nagrzaniu matrycy do temperatury powyżej 100 °C, podkłada się pod nią folię. Podczas docisku, rozgrzewa się warstwa klejowa, która przylega tam, gdzie na matrycy znajduje się rysunek. W ten sposób, wraz z tłoczonym wzorem, nanoszona jest warstwa lakieru i aluminium.

Do tłoczenia używa się dwóch rodzajów matryc: chemigraficznych magnezowych, które są tańsze oraz droższych matryc grawerowanych mosiężnych, które są wytrzymalsze i dają możliwość wyraźniejszego odciśnięcia detali (są głębsze i bardziej ostre). W przypadku tłoczenia, wraz z użyciem folii, zaleca się matryce grawerowane, ponieważ dzięki nim kontury wzorów nie zlewają się.

matryce

Na rynku znajdziemy folie metaliczne (srebrne i w różnych odcieniach złota oraz kolorowe – błyszczące i matowe), pigmentowe (kolorowe błyszczące i matowe, charakteryzują się pełnym kryciem), perłowe (kolorowe, często o dużej transparentności) i dyfrakcyjne (ich powierzchnia może się mienić lub mogą posiadać wzory holograficzne, produkowane seryjnie lub na indywidualne zamówienie). Dzięki różnym foliom, tłoczony motyw może być wykonany w dowolnym kolorze i posiadać cechy, które dodatkowo personalizują dany produkt. Takie rozwiązania są często stosowane w brandowaniu firmowych produktów i gadżetów.

tloczenie_z foliami

Czym jest grawerowanie laserowe

Grawerowanie laserowe jest jedną z najbardziej popularnych metod znakowania i personalizowania produktów. Laser zapewnia szybkość i dużą precyzję, dzięki czemu wygrawerowane motywy i napisy są zgodne z projektem co do dziesiętnych milimetra. Grawerowanie laserowe jest wydajne i niekłopotliwe w stosowaniu. Dzięki wiązce światła, otrzymujemy produkty z eleganckimi i estetycznymi motywami, które są bardzo trwałe i odporne na wpływ środków chemicznych. Grawerowanie laserem daje możliwość odwzorowania skomplikowanych wzorów, których nie sposób wykonać w procesie tłoczenia.

Grawery umieszcza się na wielu materiałach, m.in.: papierze, skórze, ekoskórach, gumie, drewnie, metalach powlekanych, aluminium anodowanym, korku, kamieniu, szkle, ceramice, akrylu, czy pleksi. Ma więc znacznie szersze zastosowanie niż hot-stamping. Jest też tańszy w eksploatacji i pozwala na wykonanie elementów o bardzo skomplikowanych i małych szczegółach.

Niejednokrotnie widziałem zaskoczenie na twarzy klientów, gdy mówiłem, że grawerowania nie wykonam na okleinie introligatorskiej skóropodobnej. Tymczasem jest to materiał o wierzchniej warstwie z PCV przez co, podczas grawerowania wydzielają się szkodliwe związki dla zdrowia. Grawerowanie na tym materiale powoduje także korozję części lasera.

Laser i technologie znakowania wiązką lasera

Większość laserów wykorzystywanych w kaletnictwie, to lasery CO2. Promień, który przechodzi przez tubę wypełnioną tym właśnie gazem, kierowany jest poprzez lustra i przechodząc przez soczewkę na materiał, tworzy wiązkę światła która graweruje („wypala”) projekt. Owo „wypalenie” objawia się odsłonięciem warstwy spodniej. Tu pojawia się kluczowa zasada: grawer nadaje taki kolor, jaki jest spód materiału. Tak więc nie możemy uzyskać dowolnie żądanego koloru. Jakość tej wiązki (jej kształt) jest kluczowa dla uzyskania dodatkowych efektów.

W mojej pracowni używamy plotera laserowego Epilog Legend, który cechuje się najwyższą z dostępnych rozdzielczością (1200 DPI). Jego konstrukcja opiera się na bardzo dokładnych silnikach serwo. Uważam, że to naprawdę dobry sprzęt.

grawerowanie

Porównanie hot-stampingu i grawerowania laserowego

Wiedząc już jakich narzędzi używa się przy obu metodach znakowania produktów, warto byśmy przyjrzeli się efektom. Hot-stamping pomaga tworzyć eleganckie wklęsłe elementy, które można „zabarwić” na dowolny kolor. Jedną z nowości np. w mojej pracowni, jest system z zestawianych liter, dzięki któremu można wytłoczyć dowolny napis. To ma wielkie znaczenie dla klientów z branży reklamowej, którym często zależy na wytłoczeniu imion i nazwisk, by spersonalizować produkty dla VIP-ów. Warunkiem świetnych efektów tłoczenia jest, oczywiście, dobranie odpowiednich ustawień i materiałów. Jeśli decydujemy się na tłoczenie, warto wybrać materiały dobrej jakości. Większość wyrobów z importu, głównie z katalogów, jest tańsza, bo wykonywana z materiałów o gorszych powłokach. W rezultacie zamiast poddawać się tłoczeniu – topi się, przez co efekt jest mizerny i ostatecznie klient ponosi straty.

Laser jest rozwiązaniem ekonomicznym. Świetnie sprawdza się w motywach z drobnymi szczegółami. Jest precyzyjny i szybki w działaniu przy pracach „na wczoraj. Jest nieco tańszy niż hot-stamping (ale przy niewielkich nakładach) i bardziej popularny. Nie da on jednak efektownego i ekskluzywnego efektu wtłoczenia.

Zaletą lasera jest jego uniwersalność. Ustawiając odpowiednie parametry: moc, prędkość i rozdzielczość, możemy oznakować i ciąć wiele materiałów. Laser świetnie się sprawdzi np. na akrylu, czy aluminium anodowanym. Czcionka wypalona laserem jest także elegancka, ale np. na skórze lepiej prezentuje się tłoczenie.

Właściwie żadnej z tych technik nie powinno się traktować jako lepszej lub gorszej. Obydwie należą do prestiżowych technik personalizowania, dzięki swojej trwałości i mnogości uzyskiwanych efektów. W zależności od projektu, dobranych materiałów, a także przeznaczenia produktu i dostępnych funduszy, z powodzeniem można wybrać hot-stamping lub grawerowanie laserowe. Z racji wkładu pracy i końcowego rezultatu, znakowanie za pomocą tłoczenia będzie nieco droższe, ale bardziej ekskluzywne. Choć już od nakładów kilkudziesięciu sztuk koszty będą porównywalne z grawerowaniem laserowym, a przy jeszcze wyższych, tłoczenie będzie nawet tańsze. Z kolei grawerowanie laserowe da możliwości personalizowania produktów wykonanych z wielu nietypowych materiałów i świetnie poradzi sobie w trudno dostępnych miejscach produktu.

Powyższe informacje uważam za podstawowe w kwestii rozróżniania i wyceniania tłoczenia metodą hot-stampingu i grawerowania laserowego. Każda z tych technik ma, jak w każdej dziedzinie, bardziej zaawansowane rozwiązania, takie jak tłoczenie 3D wypukłe, czy grawerowanie powierzchniowe, ale o tym napiszę nieco później w tematach dedykowanych konkretnej technice.

graweratloczenie

Czy chciałbyś dodać coś jeszcze, albo uważasz, że jakiś aspekt warto rozwinąć? Daj mi znać w komentarzu pod wpisem.